UŞAK İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ

1-7 Nisan Ulusal Kanser Haftası Basın Bülteni

Uluslararası Kanser Araştırmaları Kurumu (IARC) çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin, küresel kanser yükünün yaklaşık %50’sine katkıda bulunduğunu, nedenleri hâlâ bilinemeyen kalan %50’lik kanser yüküne de etki yapmasının muhtemel olduğunu vurgulamaktadır. Ülkemizde yılda yaklaşık 240 bin kanser vakası teşhisi konulmaktadır; 2045 yılında bu sayının 419 bine ulaşacağı tahmin edilmektedir. Ülkemizde 75 yaşına kadar her 4 kişiden 1’inin kansere yakalanacağı ve her 8 kişiden 1’inin ise kanser nedeniyle hayatını kaybedeceği tahmin edilmektedir.  

Ulusal düzeyde alınacak önleyici tedbirler ve yaşam tarzında yapılacak değişiklikler ile 2045 yılında ortaya çıkması beklenen en az 210 bin kanser vakasının yaşamı ve aileleri üzerinde doğrudan fark yaratmak mümkündür. Sağlıklı beslenerek, tütün ve tütün ürünlerinden uzak durarak ve hareketli bir yaşam sürerek kanser riskini azaltmak mümkündür. Bununla birlikte erken tanı konmuş ve uygun şekilde tedavi edilen birçok kanserin iyileşme olasılığı yüksektir. Dünyada ve ülkemizde ilk  sıralarda yer alan kanser türleri akciğer, meme ve kolorektal kanserler olarak benzerlik göstermektedir.  

Sık Görülen Kanser Türleri Ve Temel Bilgiler

1.      Akciğer Kanseri

Önemi:

Akciğer kanseri, dünya genelinde ve ülkemizde kansere bağlı ölümlerin en önemli nedenlerinden biridir. Tütün ve tütün ürünleri kullanımı en güçlü risk faktörü olmakla birlikte, pasif sigara maruziyeti, hava kirliliği ve bazı mesleki kimyasallar da hastalık riskini artırmaktadır. 

Tanı ve Tedavi:

Tanı sürecinde akciğer grafisi, bilgisayarlı tomografi (BT), bronkoskopi ve biyopsi gibi yöntemler kullanılmaktadır. Tedavi; hastalığın evresine göre cerrahi müdahale, kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi seçeneklerini içerebilir.

2.      Prostat Kanseri

Önemi:

Prostat kanseri erkeklerde en sık görülen kanser türlerinden biridir. Özellikle 50 yaş sonrası risk belirgin şekilde artmaktadır. Aile öyküsü ve genetik faktörler hastalık riskini artırabilir.

Tanı ve Tedavi:

Tanı sürecinde PSA testi, fizik muayene ve biyopsi uygulanabilir. Tedavi seçenekleri arasında cerrahi, radyoterapi, hormon tedavisi, kemoterapi ve immünoterapi bulunmaktadır.

3.      Meme Kanseri

Önemi:

Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen kanser türüdür. Erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksektir.

Tanı ve Tedavi:

Erken tanı için düzenli mamografi büyük önem taşır. Tanı sürecinde Mamografi, Ultrason ve Meme- MR ve Biyopsi  kullanılır. Tedavi yöntemleri arasında cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hormon tedavileri ve hedefe yönelik tedaviler bulunmaktadır.

4.      Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri

Önemi:

Serviks kanseri büyük ölçüde HPV enfeksiyonu ile ilişkili olup düzenli tarama ile önlenebilen kanser türleri arasındadır.

Tanı ve Tedavi:Tanı için Pap smear ve HPV-DNA testleri kullanılır. Tedavi; hastalığın evresine göre cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi yöntemlerini içerebilir.

5.      Kolorektal Kanser

Önemi:

Kolorektal kanser, kalın bağırsak ve rektumda gelişir ve erken evrede saptandığında büyük ölçüde önlenebilir veya tedavi edilebilir.

Tanı ve Tedavi:

Tarama amacıyla gaitada gizli kan testi ve kolonoskopi uygulanmaktadır. Tedavi yöntemleri cerrahi, kemoterapi ve radyoterapiyi içerebilir.

6.      Lenfoma

Önemi:

Lenfoma, bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenfatik sistemde gelişen kanser türüdür. Hodgkin ve Non-Hodgkin olmak üzere iki ana gruba ayrılır. 

Tanı ve Tedavi:

Tanı genellikle lenf nodu biyopsisi ile konulur. Tedavi seçenekleri arasında kemoterapi, radyoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve kök hücre nakli bulunmaktadır.

7.      Cilt Kanseri

Önemi:

Cilt kanseri, güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınlarına maruziyet sonucu gelişebilen yaygın kanser türlerinden biridir. 

Tanı ve Tedavi:

Tanı dermatolojik muayene ve biyopsi ile konur. Tedavi çoğunlukla cerrahi yöntemler, bazı durumlarda ise radyoterapi veya ilaç tedavileri ile yapılır.

8.      Mide Kanseri

Önemi:

Mide kanseri, özellikle Helicobacter pylori enfeksiyonu, sigara kullanımı ve tuzlu/işlenmiş gıdaların aşırı tüketimi ile ilişkilidir.

Tanı ve Tedavi:

Tanı genellikle gastroskopi/endoskopi ve biyopsi ile konulur. Tedavi seçenekleri cerrahi, kemoterapi ve radyoterapiyi içerebilir.

9.      Tiroid Kanseri

Önemi:

Tiroid kanseri, boynun ön kısmında bulunan tiroid bezinde gelişir ve genellikle erken dönemde tedavi edilebilen kanser türleri arasında yer alır.

Tanı ve Tedavi:

Tanı için tiroid ultrasonu ve ince iğne biyopsisi kullanılmaktadır. Tedavi genellikle cerrahi müdahale ve radyoaktif iyot tedavisi ile yapılmaktadır.

Kansere yol açtığı kanıtlanmış risk faktörlerinin farkında olunması, bireysel ve toplumsal düzeyde koruyucu önlemlerin kararlılıkla uygulanması sayesinde, gelecekte daha büyük bir toplumsal yük oluşturması beklenen kanserle mücadelede önemli kazanımlar elde edileceği açıktır. Kanser türlerinin her birinin kendine özgü nedeni, risk faktörleri ve tanı-tedavi yaklaşımları bulunmaktadır. Bu nedenle erken tanı ve tarama stratejileri kanser türlerine göre değişiklik göstermektedir.

Ülkemizde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ulusal ve uluslararası yayınlar ve Ulusal Kanser Danışma Kurulu önerileriyle ; özellikle sık görülen, en çok ölüme yol açan ve/veya erken teşhis ile tedavi edilebilen, önlenebilen (meme, kalın bağırsak ve rahim ağzı) kanserleri için toplumun kaynaklarına ve hastalık yüküne uygun olarak tarama programları yürütülmektedir.

Bu taramalar ÜCRETSİZ olarak:

·         Aile Sağlığı Merkezleri (ASM),

·         Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM),

·         Sağlıklı Hayat Merkezleri (SHM),

·         Mobil kanser tarama araçları (Mobil KETEM) aracılığıyla sağlanmaktadır.