25 Nisan Dünya Sıtma Günü
Dünya genelinde her yıl milyonlarca insanı etkileyen ve ciddi can kayıplarına yol açan sıtma, halk sağlığı gündemindeki kritik yerini korumaktadır. Türkiye, yürüttüğü başarılı sürveyans çalışmaları neticesinde "yerli vaka" statüsünden çıkmış olsa da; artan küresel hareketlilik, ticari seyahatler ve göç yolları nedeniyle hastalık riskine karşı tamamen bağışık değildir. 25 Nisan Dünya Sıtma Günü, bu "küçük ama ölümcül" tehdidin sınır tanımadığını bizlere bir kez daha hatırlatıyor. Özellikle sıtmanın endemik olduğu bölgelere seyahat eden vatandaşlarımızın; koruyucu önlemler, profilaktik ilaç kullanımı ve erken teşhisin hayati önemi konusunda yüksek hassasiyet göstermesi gerekmektedir.
Sıtma ile mücadele, sadece yerel bir başarı değil, küresel bir sorumluluktur. Unutulmamalıdır ki; enfeksiyon riskine karşı gösterilecek bireysel dikkat, toplumsal sağlığın korunmasındaki en güçlü kalkanımızdır.
Sıtma Nedir? Nasıl Bulaşır?
Sıtma, dişi Anofel cinsi sivrisineklerin ısırmasıyla insanlara bulaşan, parazit kaynaklı ciddi bir enfeksiyondur. Sadece sivrisineklerle değil; nadir de olsa kan nakli, ortak enjektör kullanımı veya anneden bebeğe geçiş yoluyla da bulaşabilir.
Türkiye'deki Durum
Ülkemizde yürütülen başarılı çalışmalar sayesinde artık yerli sıtma vakası görülmemektedir. Ancak; İklim değişikliği ve artan hava sıcaklıkları, Sıtmanın yaygın olduğu ülkelere yapılan seyahatler, Düzensiz göç hareketleri, risk faktörlerini canlı tutmaktadır. Türkiye'de her yıl bildirilen yaklaşık 200-250 vaka, tamamen yurt dışı kaynaklıdır.
Belirtileri Hafife Almayın!
Sıtma sinsidir; ilk belirtileri genellikle basit bir gribi andırır: Baş ağrısı, halsizlik ve yorgunluk,
Kas ve eklem ağrıları, karın rahatsızlığı, Tipik Nöbetler: Titreme ve üşüme ile yükselen ateş, ardından gelen yoğun terleme.
Özellikle Afrika ülkelerinden (Nijerya, Sudan, Uganda vb.) dönen kişilerde, koruyucu ilaç kullanmış olsalar bile ateş şikayeti ciddiye alınmalı ve derhal bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Tedavi edilmeyen vakalar hayati organ yetmezliğine yol açabilir.
Seyahate Çıkmadan Önce: "Altın Kurallar"
Riskli bölgelere bir tatil veya iş gezisi planlıyorsanız, çantanızı hazırlamadan önce şu adımları mutlaka takip edin:
1. Ücretsiz Danışmanlık ve İlaç Desteği
T.C. Sağlık Bakanlığı, seyahat sağlığınız için yanınızda! Seyahatten en az 15 gün önce Seyahat Sağlığı Merkezlerine başvurarak: Gideceğiniz bölgedeki riskler hakkında bilgi alabilir,
ÜCRETSİZ koruyucu ilaçlarınızı temin edebilirsiniz.
2. Isırıklardan Korunma
İlaç kullansanız dahi en iyi savunma hattı sivrisinekle teması kesmektir:
Giyim: Vücudu örten açık renkli, uzun kollu giysiler seçin.
Konaklama: Sineklikli veya klimalı odaları tercih edin. Mümkünse cibinlik altında uyuyun.
Kovucular: Bakanlık onaylı sivrisinek kovucular (repellent) kullanın.
Güneş kremi kullanacaksanız; önce kremi, üzerine kovucuyu sürün.
2 aydan küçük bebeklerde kovucu kullanmayın, bebek arabalarını koruyucu tüllerle kapatın.
Seyahat Dönüşü Sağlığınızı İhmal Etmeyin!
Riskli bölgelerden döndüyseniz, Halk Sağlığı Laboratuvarımızda ücretsiz testinizi yaptırabilir veya sağlık durumunuzla ilgili danışmanlık almak için Aile Hekiminizle iletişime geçebilirsiniz.
7/24 Yanınızdayız: Seyahat Sağlığı Hattı
Yurt dışındayken bir sağlık sorunu yaşadığınızda veya riskler hakkında bilgi almak istediğinizde uzmanlarımıza her an ulaşabilirsiniz.
Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı Danışma Hattı:
444 77 34
Unutmayın: Sıtma önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Doğru önlem ve hızlı tanı hayat kurtarır. Sağlıklı Günler Dileriz.
Doç. Dr. Tarık ACAR
Uşak İl Sağlık Müdürü